Midedeki safra, yemek parçaları ve asitten oluşan içeriğin yemek borusuna doğru kaçak yapmasına reflü denir. Tıpta “gastroözofajiyal reflü” veya kısaca GÖRH olarak adlandırılır. Hastalığın en önemli belirtisi midenin üst kısmından göğüse ve boğaza doğru yayılan yanma hissidir.

Mide girişinde yüzük şeklinde bir kas vardır. Mekanizma olarak anüs kasına benzer. Yemek borusundan aşağı bir şey geldiğinde açılarak mideye girmesine izin verir. Sonra da büzülüp midenin giriş ve çıkışını kapatır.

Halk arasında “mide kapakçığı” olarak da bilinen kas bir sebepten yeterince büzülemezse midenin içindekiler yemek borusuna doğru geri kaçar. Asitli mide içeriği “mide yanması” veya “mide ekşimesi” denen şikayete neden olur. Bu problemi haftada 2 kereden fazla yaşayan kişilere genelde reflü hastalığı teşhisi konur.1

 Reflü neden olur?

reflu hastaligi
Mide girişindeki kas grubu işlevini yapamazsa asitli mide içeriği yemek borusuna doğru kaçak yapar.

Her beş kişiden birinde görülen reflünün sebebi tam bilinmiyor. Ancak ortaya çıkmasını tetikleyen birçok etkenden bahsetmek mümkün.

Çay, kahve, kola gibi kafein içeren içeceklerin fazla tüketilmesi, yağlı, baharatlı yemekler, kızartmalar, asit içeren yiyecekler, sigara, mide fıtığı, bazı ilaçlar ve genetik yatkınlık reflü oluşmasına neden olabiliyor.2

Ayrıca şişmanlık, gebelik, aşırı miktarda yemek gibi karın iç basıncını artıran durumlar da reflü sebepleri arasında yer alıyor.

 Reflünün belirtileri nelerdir?

Reflünün belirtileri 2 grupta toplanır: Tipik belirtiler ve atipik belirtiler.3

1. Tipik belirtiler

Bunlar reflü hastalarında en sık görülen şikayetlerdir.

  • “Mide yanması” diye bilinen mideden göğsün üst kısmına ve boğaza doğru yayılan yanma hissi
  • “Mide ekşimesi” olarak adlandırılan ağıza acı sıvı gelmesi
  • Midedeki yiyeceklerin ağıza kadar gelmesi

2. Atipik belirtiler

Sebebi reflü olduğu halde başka bir hastalık sanılan belirtilerdir. Bir örnek vermek gerekirse, ses kısıklığının farklı nedenleri olabilir. Bunlar arasında reflü de vardır. Böyle bir durumda ses kısıklığı reflünün hem nedenidir hem de belirtisidir.

Bu türden şikayetler genelde “boğaz reflüsü” denen ve mide içeriğinin yemek borusunu geçerek gırtlağa, ses tellerinin arkasına kadar gelmesi durumunda yaşanır.

  • Gıcık şeklinde, geçmeyen kuru öksürük
  • Ses kısıklığı
  • Ağız kokusu
  • Diş çürükleri oluşması
  • Kronik sinüzit
  • Geniz akıntısı
  • Boğaz ağrısı ve yanması

Reflü nasıl tedavi edilir?

Yaşanan şikayetlerin dozuna göre 2 tür tedaviden bahsetmek mümkün: Diyet yaparak, bazı alışkanlıkları değiştirerek ve antiasit ilaçlar kullanarak yaşanan şikayetlerin önüne geçilmesi veya cerrahi müdahale ile hastalığın kalıcı bir şekilde çözüme kavuşturulması.

1. Reflü diyeti ve ilaç tedavisi

Diyet ve yaşam tarzı değişikliği konusunda akılda tutulması gereken 3 nokta; öğünlerde az yemek, mideniz doluyken yatay halde olmamasına dikkat etmek ve bazı yiyecekleri yememektir.4

Reflü tedavisinde ilaç olarak, şikayetler oluştuğunda alınmak üzere, antiasit, yani mide asidinin seviyesini düşüren ilaçlar kullanılır. Ayrıca doktorunuz mide ile yemek borusu arasındaki bölgeyi güçlendiren ilaçlar da verebilir.

Bu bölümde bahsedilenlerin gerçek anlamda bir tedavi olmadığını söylemeliyiz. Reflü kaynaklaı şikayetleri yaşamamak için bunlara hayatınız boyunca dikkat etmeniz gerekir.

Yaşam tarzınızda bunlara dikkat etmelisiniz:

  • Fazla kilolarınız varsa zayıflayın.
  • Sigara içiyorsanız bırakın ya da mümkün olduğu kadar azaltın.
  • Yemekten sonra 3 saat süresince uzanmayın.
  • Yatmanıza 2-3 saat kala yeme-içmeyi kesin.
  • Öğünlerde az miktarda yemek yiyin. (Bu şekilde olmak kaydıyla 3’ten fazla öğün yiyebilirsiniz.)
  • Yemekleri çok çiğneyin ve yavaş yiyin.
  • Karnınızı sıkan giysiler giymeyin.
  • Gece reflünüz varsa yatarken başınızı yüksekte tutacak bir yastık kullanın. (Dilerseniz reflü yastığı satın alabilirsiniz.)
  • Su tüketiminizi artırın.

Uzak durmanız gereken yiyecekler:

  • Yağlı yemekler
  • Acı ve baharatlı yemekler
  • Kızartmalar
  • Süt, peynir
  • Portakal, limon, domates
  • Çikolata, patates cipsi
  • Kremalı yemekler ve çorbalar
  • Sarımsak, soğan

Uzak durulması gereken içecekler

  • Alkollü içecekler
  • Çay, kahve, kola
  • Portakal suyu, limon suyu, greyfurt suyu

Dikkatli kullanmanız gereken ilaçlar:

  • Aspirin
  • Ağrı kesiciler
  • Antibiyotikler
  • Demir ve potasyum destekleri

2. Reflü ameliyatı

Cerrahi müdahale hastalar için kalıcı bir çözümdür. %90 oranında başarılı sonuçlar alınmaktadır.5

Ameliyat açık veya kapalı (laparoskopik) yöntemle yapılabilir.6  Teknik açıdan bu bir “yeniden şekillendirme” ameliyatıdır. Bir organın veya dokunun alınması söz konusu değildir. Bu nedenle de riskleri düşük bir ameliyattır. Tek dikkat edilmesi gereken, ameliyat sonrasında 3 hafta boyunca katı gıdalar tüketmemektir.

Hangi durumlarda ameliyat çözümüne başvurulur?

  1. Kişi yediklerine, içtiklerine hayatı boyunca dikkat etmek istemiyor veya ne kadar uğraşsa da dikkat edemiyor olabilir. Bu nedenle, kalıcı bir çözüm olacağı için ameliyatı tercih edilebilir.
  2. Reflünün uzun yıllar sürmesinden ötürü yemek borusunun iç kısmı ve hatta akciğerler hasar görmüş olabilir. Böyle durumlarda mecburen cerrahi müdahale gerekebilir.
  3. Kemik erimesine yönelik ilaçlar, aspirin, ağrı kesiciler, tansiyon ilaçları ve doğum kontrol hapları reflüye bağlı şikayetleri artırır. Kişi bu ilaçları sık kullanıyorsa ameliyat çözümüne başvurabilir.
  4. Hastada reflünün yanısıra mide fıtığa da varsa fıtık için ameliyat olduğunda reflüsü için de müdahale edilebilir.

Reflüye karşı ne tür bitkisel tedaviler uygulanabilir?

Bitkisel çözümleri ile tanıdığımız Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu 2 öneride bulunuyor.

1. Süt – Reflüde mide yanması başladıktan sonra ilk 30 dakikada, iki yudum veya bir Türk kahvesi fincanı kadar soğuk ya da ılık süt için. 2-3 saat sonra yanma yine başlayabilir. Yine aynı miktarda süt için. Burada önemli olan sorun başladığında ilk yarım saatte süt içmek. Şikayetleriniz sütü içtikten sonra birkaç dakika içinde geçmiyorsa reflünün çok ileri olduğu düşünülebilir. Bu durumda bir doktora gitmeniz yerinde olacaktır.7

2. Havuç suyu – Prof. Dr. Saraçoğlu’na göre hastaların yatmadan hemen önce 1 çay fincanı kadar taze sıkılmış havuç suyu içmesi rahat uyumalarını sağlamaktadır.8

Bebeklerde reflü olur mu?

Çocuklar doğduğunda mide girişindeki kaslar henüz tam gelişmiş olmadığından reflüye benzer, ağıza yemek gelmesi ve kusma şikayetleri yaşanabilir.

“Fizyolojik reflü” olarak adlandırılan bu durum 3 aydan küçük bebeklerin %50’sinde, 4 aylık bebeklerin %66’sında, 12 aylık bebeklerin ise %10’unda görülmektedir.

Bebek büyüdükçe, yani gelişimini tamamladıkça şikayetleri azalır. Ancak bu durum bebeğin kilo almasını etkiliyorsa, çocuk sürekli kusuyorsa, iştahı yoksa ve yemeği reddediyorsa tedavi gerektirir.

Tedavi aşamasında aile şunlara dikkat etmelidir:

  1. Öğünlerde çocuk, midesini tamamen dolduracak miktarda yememeli. Az ve sık aralıklarla beslenmeli.
  2. Yemek yedikten sonra hemen yatırılmamalı.
  3. Dar giysiler giydirilmemeli.
  4. Yağlı, baharatlı gıdalar yedirilmemeli.
  5. Sol yana doğru yatırılmalı.
  6. Yattığı yastık yüksek olmalı.
  7. İlk 2 yaşta gece süt içmemeli.